In de pas...

‘Gymnastiek- en Athletiekvereniging Jan van der Croon’ viert lustrumfeest. Erfgoedcluster Weert, GAW Beeldbank nr. 6085.

Meer dan eens passeerden in deze rubriek optochten de revue, zij het tijdens ‘vastelaovundj’, met Palmpasen of bij feestelijkheden van sportieve, dan wel muzikale aard. Een aantal van deze manifestaties heeft de tand des tijds overleefd, andere zijn al decennialang uit het straatbeeld verdwenen.

Optocht

Dat laatste geldt ook voor de optocht die we hier zien. Leden van gymnastiekverenigingen trekken gezamenlijk door de straten van Weert op weg naar het veld waar de sportieve krachtmeting zal volgen. Zo doet wat we zien nog het meest denken aan de activiteiten bij schutterswedstrijden als ‘D’n Aoje Limburger’. Omdat de datum van de opname bekend is levert een korte zoekactie in het Kanton Weert al snel de aanleiding voor deze manifestatie op. Het gaat om de optocht op 4 september 1938 op de feestdag van de Gymnastiek- en Athletiekvereniging Jan van der Croon. Deze in 1933 opgerichte vereniging viert in dat jaar zijn eerste lustrum, wil het groots aanpakken en neemt de organisatie van de zogenaamde gymnastiekkringfeesten van de kring Venlo van 1938 op zich. Daarbij wordt deze activiteit ook nog eens gekoppeld aan de vierdaagse jubileumfeesten bij gelegenheid van het 40-jarig regeringsschap van koningin Wilhelmina. Groot feest dus.
Mogelijk denkt u, hebben we hier niet te maken met Jan van Weert, de Scherm- en Gymnastiekvereniging van toen- en nu zonder de schermtak?. Die werd al in 1902 opgericht en beide verenigingen bestonden een tijd lang naast elkaar. Zoals gezegd, Jan van Weert bestaat tot op de dag van vandaag. Jan van der Croon ging op enig moment (wanneer precies heb ik nog niet kunnen achterhalen) ter ziele. Weet u het wel? Laat mij dat weten via de email.

Feest

Nadat op zaterdag de vereniging een belangrijke rol vervult in de jubileumfeest voor de koningin, is het op zondag 4 september echt de dag van het lustrumfeest. Men komt bij elkaar bij het clublokaal, van Niën aan de ‘Biesterlaan’. Bedoeld is hier het café/zaal St. Franciscus van J. Niën aan de Biest 20. Van daaruit starten de deelnemende verenigingen voor een tocht over de Emmasingel en de Maaspoort naar het sportterrein van Wilhelmina aan de Maaspoort. De stoet zien we hier net voor het passeren van het viaduct aan de latere Maaseikerweg (dan: ‘de weg naar Stramproij’). Voorop lopen, aldus het naambordje, de leden van St. Christoffel, een gymnastiekvereniging uit Venray. Het is de enige die ik kan thuisbrengen. Gelet op hun uitmonstering worden zij gevolgd door de Venrayse vaandeldrager en het klaroen- en trommelcorps. Eveneens in de stoet lopen leden van verenigingen van Olympia uit Roermond, H.T. uit Mierlo-Hout en Leonidas uit Tegelen.
Het eind van de stoet wordt gevormd door de jubilerende vereniging. Ook met voorop een trommelcorps. In die periode beschikten, zo lijkt het, deze verenigingen ook over een eigen muzikale afdeling.
Details van de festiviteiten, de deelnemende verenigingen en winnaars van de diverse wedstrijdonderdelen weten we via het uitgebreide verslag dat op vrijdag 9 september 1938 in het Kanton Weert verschijnt.

‘Jieliske’

Buiten de optocht laat de foto talloze interessante elementen zien. Allereerst het pand rechts van de stoet, in de volksmond bekend als ‘Jieliske’. ‘Jieliske’ is het café genoemd naar zijn uitbater Louis Jilisen. Die is geboren in Cuijck in 1873 en vestigt zich in 1922 vanuit het Noord-Brabantse Oeffelt in Weert op de Moosdijk D131, later Roermondseweg 91. Naast zijn hoofdnering als veekoopman verdient hij nog een cent bij als herbergier. Het combineren van twee inkomstenbronnen is in deze tijd verre van raar maar deze specifieke is uitzonderlijk.
In 1924 koopt Louis een hoekpand van de heer Mooren, die het in 1916 heeft laten bouwen. De naam ‘Jieliske’ wordt zo bekend dat het weekblad ‘Stadsblad Op de Keper’, bij de verslaglegging van voorvallen op of bij het kruispunt steevast – en eigenzinnig - verwijst naar dit cafépand. Het adres van dat pand is in 1924 Maaspoort 82, hetgeen rijmt met de lokalisering van het sportterrein. Later is er sprake van St. Paulusstraat 100.
Het café wordt in 1988 verbouwd en uitgebreid tot de dansschool van Ward Lamar, in 2001 betrekt Makelaardij Jan Saelmans het complex na een grondige verbouwing.
Wat te zeggen van de mooie ijscokar met paardenkracht, die helaas verder niets verraadt over de ijsbereider. Is dat een Weertenaar? Huup Koppen begint pas in 1941 met het bereiden van ijs. Hieruit ontstaat IJssalon Huupkes, medio 2016 voor velen nog dé plek in Weert om ijs te halen.
Links van de kar leunt een fietser nonchalant tegen een gaslantaarn. Meer naar achteren verraden witte ‘vlekken’ tegen het dak van het huis dat anno 1938 hier nog altijd de stroomdraad bovengronds loopt.
Opmerkelijke detail is de afzetting van de brughoofden van het viaduct, de rij stalen zwarte palen die jarenlang ook bij de andere viaducten de doorgangen flankeren.
 

Elektrificatie

Tot slot wil ik nog even wijzen op het reclamebord dat links nog net zichtbaar is en een verwijzing inhoudt naar de aanwezigheid van de spoorlijn. Dat blijkt een affiche te zijn van de voltooiing van de elektrificatie van het zogenaamde middennet van de NV Nederlandse Spoorwegen. Het affiche is een ontwerp van Emmanuel Gaillard, een Franse ontwerper die zich in 1927 in Amsterdam vestigt.De elektrificatie wordt afgerond in 1938. Geldt dat ook voor het spoor in Weert? Nee, het traject Eindhoven - Roermond (en de rest van Limburg) moet wachten tot 1949. Daarover schreef ik in de aflevering Onthulling van een beschermengel bij het spoor van 9 juli 2014.
Dat we van de wedstrijden en optocht beeldmateriaal hebben is te danken aan H. Lamberigts. Die zagen we twee afleveringen terug ook al de sportieve handelingen in de Langstraat vastleggen.

Theo Schers
Erfgoedcluster Weert

Bron

Weert1, rubriek Toen en Noow 13 juli 2016

Van dit evenement en verwijzingen in de tekst zijn meer foto's in onze Beeldbank opgenomen.

Klik op de foto om verder te gaan

Terug in de tijd

Ga naar het overzicht Toen en Noow 2016

Ga naar het overzicht Toen en Noow vanaf 2008