Handel in hartje stad, anno 1953

Markt maart 1953
GAW Beeldbank 4671

Als u dit leest is de officiële opening (in 2014) van ‘Weert 600-jaar stad’ alweer achter de rug. Zoals bekend viert Weert dit jaar het feit de stad zes eeuwen geleden, op 5 mei 1414, het marktrecht kreeg en daarmee een belangrijke stap zette in de ontwikkeling naar een heuse stad. De bij dit recht geheven accijnzen moesten onder andere dienen tot instandhouding van wallen, grachten, bruggen en poorten der stad. Bovendien kreeg de stad meer bevoegdheden om recht te spreken.

Verloren

Zoals gezegd: met het marktrecht kreeg Weert het recht om naast een weekmarkt een drietal jaarmarkten te houden. Ik noem ze nog maar eens even voor de goede orde: drie jaarmarkten, op 5 juni, 29 augustus en 4 december én een wekelijkse markt op de zaterdag. Mocht u op het idee komen om de akte eens te gaan bekijken in het archief dan doet u dat overigens tevergeefs. Hij is er niet meer. Dat we nog weet hebben van de privilegeverlening is te danken aan een besluit van het stadsbestuur in de 15e eeuw om belangrijke documenten, de privileges, te kopiëren. Dat betekende in die tijd natuurlijk gewoonweg overschrijven. De kopieën zijn in een verzamelband, een zogenaamd register opgenomen. Het was een gelukkige actie want het origineel ging verloren.
Van de drie jaarmarkten is er nog slechts één over; en die is niet meer op een van de genoemde data. Momenteel valt de jaarmarkt samen met de paardenmarkt, eerder in het jaar.
Voor zover bekend is de foto gemaakt tijdens een dergelijke weekmarkt die tegelijkertijd ook jaarmarkt en paardenmarkt is. De foto is gedateerd 13 maart 1953. Controle echter op een zogenaamde eeuwigdurende kalender geeft aan dat dit een vrijdag was. Mogelijk is de foto een dag later gemaakt (of, minder waarschijnlijk lijkt mij, een jaar later). De foto is vanuit het balkon van het toenmalige stadhuis genomen met een typische, ik zou bijna zeggen ‘klassieke’ kijk op de panden van Hoogstraat, Markt en Korenmarkt.

Korenmarkt

De naam van laatste locatie is interessant omdat hij verwijst naar de aard van producten die er werden verhandeld; overigens net als bij de Oelemarkt die naar de pottenhandel aldaar is genoemd. De aankondiging van de handel in graan gebeurde via het luiden van een speciale klok in het raadhuis. Vroeger stond ook voor de verhandeling van dergelijke producten een klein waaggebouw dat we nog op oudere opnames van de Korenmarkt terugzien. Begin jaren 20 werd het afgebroken nadat in 1920/1921 een moderner gebouw was gerealiseerd aan het Julianaplein, nu de Langpoort. Daarna verscheen er op de plek op de Korenmarkt een kiosk die na de Tweede Wereldoorlog weer verwijderd werd.
De kramen van deze markt staan op de ‘oude’ plek. Bij het gereedkomen van de Nieuwe Markt verhuisde de markt naar die plek om in de jaren negentig(?) deels (de Foodsector) terug te keren naar de Markt. De situatie op de Korenmarkt was ondertussen dusdanig veranderd, dat die niet meer als locatie te gebruiken was.
Aan de kramen is in de loop der tijd niet zoveel veranderd. De non-food sector gebruikt vaak nog dergelijke kramen ook al wint hier ook ‘de alles-in-één-aanhanger’ aan terrein. Verder valt de aanwezigheid van de auto’s op. Die komen er nu bij de opbouw en afbraak nog steeds aan te pas maar zouden tegenwoordig niet meer op een dergelijke manier tijdens de markt kunnen opereren. Opvallend zijn tot slot de kleine kramen van de standwerkers op de Markt (een teken dat het hier om een jaarmarkt gaat) richting de Hoogstraat. Daaronder ook een ijscokar zo lijkt het (van Huupkens?) De mannen links ervan (met fiets) schijnen zich het gekochte ijsje goed te laten smaken.

Het Zwaard

Op de achtergrond links zien we het pand van M. Kneepkens, Manufacturenbedrijf (manufacturen, letterlijk: zaken die met de hand gemaakt worden). Het pand voert nog opzichtig de naam Het Zwaard aan de gevel. Met de verbouwing in 1968/1969 naar een delicatessenzaak zal het opschrift en daarmee ook de bekendheid van de naam van het pand verdwijnen.
De gevels ertegenover zijn helaas niet zo goed te zien. Het handelt hier om de panden van Leyendeckers en Rechmann - De Graaff, welk laatste aan het hoekpand grenst. Het werd in 1928 als een caféwoonhuis gebouwd en later samengevoegd met eerstgenoemde pand tot hetgeen nu de elektrozaak Rechmann is.

De Gruyter

Beeldbepalend op de achtergrond is het hoekpand van grootgrutter P. de Gruyter en Zn., waarvan de vergunning in december 1934 werd afgegeven en dat in 1935 gereed zal zijn gekomen. Voorheen had daar het grote ‘Magazijn Het Anker’ van G. van Essen gelegen (met een heus anker als uithangbord op de hoek!).
Uitgevoerd in een strakke stijl à la ‘De Stijl’ valt het pand rechts ernaast (in dezelfde tijd gebouwd) op door zijn typische gekleurde baksteen. Ook nu nog als café ademt het pand de sfeer uit van de kleine kruideniersnering van weleer. In het pand ‘Gazet van Limburg’ rechts er naast zien we nog de etalages vol met de pagina’s van de krant opgehangen zodat ook niet abonnees na verloop van tijd het nieuws konden lezen.

Weert Jubileert

De hier beschreven foto en het register met de kopieën zijn in 2014 - 2015 te zien geweest in Gemeentemuseum De Tiendschuur in de expositie Weert Jubileert.

Theo Schers
Erfgoedcluster Weert

Bron

Land van Weert rubriek Toen en Noow 14 mei 2014

Terug in de tijd

Ga naar het overzicht Toen en Noow 2014

Ga naar het overzicht Toen en Noow vanaf 2008