Gewichtige optocht in Weert

Grote optocht vanwege het gouden jubileum heiligverklaring van de martelaren van Gorcum op 15 juli 1917
GAW Beeldbank 6959.

Het archief is al sinds 2004 een gewaardeerd partner bij de foto-exposities, die in de Paterskerk gehouden worden onder de titel Weert (is) Veranderd. Het archief fungeerde in een samenwerking met bureau Art= ontwerp- en reklameburo, de Stichting Paterskerk en de heren Wiel Nouwen en Frits Weerts als leverancier van het beeldmateriaal voor de exposities. Aanvankelijk waren dat presentaties met een topografische insteek: plaatjes van de binnenstad en de singels van Weert in de afgelopen 100 jaar. Daarna kregen de exposities een thematische opzet: handel en industrie, eten drinken en vermaak met in 2008 een Weert en de beide wereldoorlogen.

Rijke Roomse Leven

Onlangs werd de zesde editie geopend met opnieuw een thema dat een veelvoud aan prachtige plaatjes laat zien van Weert uit vroeger tijd: Het Rijke Roomse Leven. Met die term wordt in katholiek Nederland een periode 1860-1960 aangeduid, waarin door het benadrukken van de katholieke identiteit de katholieke cultuur een ongekende bloei beleefde. Daarin talloze vaak onbekende plaatjes van kerken, kapellen (in- en exterieur), religieuze vieringen en processies.

Gouden Jubilé

Aan één foto wil ik aandacht besteden, een opname die de optocht laat zien bij gelegenheid van de viering van het gouden jubileum van de heiligverklaring van de martelaren van Gorcum in 1876. (Die moordpartij vond plaats in 1572 tijdens de Tachtigjarige Oorlog). Twee van deze negentien geestelijken, de HH. Hieronymus en Antonius, waren Minderbroeders-Franciscanen en afkomstig uit Weert. Het feest duurde van 12 tot en met 15 juli 1917. Na een driedaagse periode van gebed en bezinning sloot het feest met een grote optocht op de 15e. De foto toont het moment waarop een van de praalwagens op het punt staat vanuit wat nu de Langpoort heet, de Langstraat in te slaan.

Du Commerce

De plek laat zich makkelijke lokaliseren omdat links op de foto een deel van het Hotel Du Commerce te zien is. Het pand is er niet meer en moest plaats maken voor een frappant stukje nietszeggende architectuur. Gelukkig heeft de fotograag niet gekozen voor een standpunt vanuit de Stationsstraat zoals doorgaans gebeurde. Ditmaal koos hij voor een raam op de bovenverdieping van de openbare school die in het verlengde van de Langstraat lag. Het nieuw gekozen standpunt laat ons naast de optocht een opmerkelijk stukje van de voormalige Wal (de latere Singels) zien. Daar geen statige herenhuizen maar een boerderij. Die herinnert ons er aan dat vóór de jaren dertig de wegen aan de buitenzijde van de gracht grensden aan tuinen, akkertjes en weilanden en dat bebouwing nog slechts sporadisch was. Die zou er pas omstreeks 1934 komen met het dempen van de gracht en de aanleg van een moderne ring om Weert.

Opmerkelijke details

In de optocht liepen vele Weerter verenigingen mee die deels voor praalwagens hadden gezorgd. Naast natuurlijk Minderbroerders Franciscanen - het waren immers twee medebroeders van weleer die vermoord waren - liepen ook geestelijken, het maagdenkoor en de leden van het organiserend comité mee. De foto toont een van de praalwagen, in dit geval met een miniatuurweergave van de St. Pieter en het St. Pietersplein in Rome. De foto laat interessante details zien, zoals de met een witte? paardenmantel getooide paarden en de man rechts naast de stoet met een armband. Die maakt hem als zodanig herkenbaar als zijnde een commissaris van de deelnemende vereniging. En ontdekt u ze rechts ook tussen de toeschouwers, de mannen in uniform?
De optocht vond plaats in 1917, dus tijdens de Eerste Wereldoorlog, waarin Weert soldaten huisvestte die als grensbewaking dienden.
En als u goed kijkt ziet u achter hen ook de rails liggen van de tramlijn Maaseik - Weert die hier van de binnenzijde van de oostelijke wal (De St. Hieronymuswal) naar de zuidwestelijke buitenwal en de Stationsstraat liep. En aan de horizon rechts is nog net de locomotiefloods te zien van het stationscomplex dat in 1913-1914 gereedkwam.
Het zien van dit plaatje met de boerderij deed mij denken aan een mevrouw op leeftijd, die enkele jaren geleden het archief benaderde, op zoek naar een afbeelding van die boerderij. ‘Want zij had daar gewoond.’ Helaas konden we de vrouw niet helpen, ook al was de opname bekend. Misschien alsnog?

Expositie

De expositie en catalogus laten overigens meerdere fraaie opnamen zien van deze uitbundige optocht. Voor een digitaal opgeslagen verslag en een overzicht van de optocht kunt u terecht in de Digitale studiezaal, vink Kranten en tijdschriften aan en zoek op ‘heiligverklaring’ Kanton Weert van onder andere de editie van 14 juli 1917 kiezen. De expositie in de Paterskerk is te bezichtigen tot en met zondag 18 april 2010.

Theo Schers
Erfgoedcluster Weert

Bron

Land van Weert katern Typisch Weert rubriek Toen en noow 4 april 2010

Lees ook

Tentoonstelling Galg of Vrijheid

Processie Martelaren van Gorcum

Terug in de tijd

Ga naar het overzicht Toen en Noow 2010

Ga naar het overzicht Toen en Noow vanaf 2008