Kunstwerkplaatsen Esser-Weert


Vistiekaartje Camille Esser

Edelsmeden Esser

In 1838 vestigt Hubertus Esser, geboren in het Duitse Erkelenz, zich als edelsmid in Weert. Het atelier in de Maasstraat dat hij sticht en tot in 1892 heeft geleid, groeit onder zijn leiding en die van zijn zoon Camille Esser (1844-1914) uit tot een van de belangrijkste ateliers voor kerkelijk edelsmeedwerk in Nederland. Op het hoogtepunt zijn in het atelier 24 vaklieden werkzaam. Daaronder emailleurs, modelleurs, tekenaars, graveurs en ciseleurs (vergulders).
Henri Esser (1879-1938), vierde kind van Camille Esser, leidt het atelier vanaf 1914 verder en voert onder andere de Jugendstil en Art Deco-stijl in.

 


Eloy Werz in zijn atelier


Eloy Werz

Nadat Jan Baksteen, vertegenwoordiger van het atelier onder Henri Esser, het atelier vanaf 1938 heeft geleid, neemt Eloy Werz (geboren in 1932 in Roosendaal)  in 1956 het bedrijf over. Hij is een kleinzoon van Camille Esser en zet zo het familiebedrijf, de ‘Kunstwerkplaatsen Esser’, voort.
Bij de overname in 1956 zijn delen van het oude atelier, zoals de gipskamer en de tekeningenkamer opgedoekt. Het gemeentemuseum van Weert heeft destijds een aantal voorwerpen waaronder atelierfoto’s en gipsmodellen uit het atelier als geschenk ontvangen.
De grote stukken en het merendeel van de tekeningen zijn, zoals gebruikelijk bij auteursrechtelijk beschermde ontwerpen, vernietigd. Een deel gaat over in familiebezit en is gelijk verdeeld onder de drie kinderen van Eloy Werz. Eloy Werz zelf zet een nieuw eenmansbedrijf op dat spoedig bekend wordt als vervaardiger van hoogwaardige kerkelijke voorwerpen en sieraden. Zo ontvangt het bedrijf in 1963 het predicaat hofleverancier. Dit recht is in 1988 door koningin Beatrix bevestigd. Rond 1970 stort de markt voor nieuwe liturgische voorwerpen in, en legt Eloy Werz zich geheel toe op het vervaardigen van wereldlijke werkstukken en sieraden.
Meer informatie over de historie van de Kunstwerkplaatsen Esser-Weert vindt u op www.edelsmederijwerz.nl
 

Motieven Esser
Aanbod tot aankoop ateliercollectie
Het Gemeentemuseum Weert krijgt in 2011 het aanbod van de drie kinderen van Eloy Werz om de ateliercollectie van de Kunstwerkplaatsen Esser, voor zover die in familiebezit is, aan te kopen. De collectie bestaat uit een zeer groot aantal kleinere objecten: gietmodellen van beeldjes in gips, brons, lood en tin, corpussen, ornamenten en architectuurfragmenten, graveerplaten, gloeiplaten, mallen, afslagstempels en ponsen, afwrijfsels van graveringen, ontwerptekeningen, documenten en atelierfoto’s uit alle periodes van het atelier.
Door gemeenteraad van Weert wordt op 21 september 2011 ingestemd met de aankoop van de ateliercollectie.
De aankoop is in de eerste plaats een aanwinst voor de beide kerncollecties van het Weerter museum (minderbroeders franciscanen in Nederland, een van de voornaamste opdrachtgevers van het atelier, en regionale historie).
Maar gezien de uniciteit mag de aankoop ook als een belangrijke aanwinst voor de collectie Limburg en zelfs voor de collectie Nederland gelden. Daarom hebben naast de gemeente Weert: de Mondriaanstichting, het VSB Fonds, het KE Hein fonds en de Stichting Dr Hendrik Muller’s Vaderlandsch Fonds financiële ondersteuning gegeven.
Lees hier het Raadsadvies 21 september 2011 aankoop ateliercollectie Esser Werz
 

Tekening ontwerp kelk Jacoba van Beieren
Unieke ateliercollectie
Het betreft een unieke collectie van ruim 4000 objecten van een hoge artistieke kwaliteit, die de werkwijze van een belangrijk atelier voor - met name- religieus edelsmeedwerk tussen 1838 en 1970 documenteert. Het is een verzameling die in het brede overzicht zijns gelijke in Nederland niet kent. In Nederland zijn uit het bekende atelier Brom wel tekeningen in het Katholiek Documentatie Centrum van de universiteit van Nijmegen bewaard, maar geen voorwerpen.
Voor vergelijkbare collecties moeten we naar België (Collectie Bourdon) en Frankrijk. Van de Keulse edelsmid Alois Kreiten zijn 19 foto’s bekend met daarop alle aanwezige modellen en mallen uit het atelier. De modellen zelf bleven echter niet bewaard.
Tot de collectie behoort ook het tekeningenbestand van ongeveer 250 stuks met documentatie van de religieuze objecten van EIoy Werz uit de periode 1956-1970.
Weekblad De Trompetter/Land van Weert, zondag 25 september 2011 Unieke atelierscollectie in handen gemeente Weert,
 

Mogelijkheid tot onderzoek
Eloy Werz heeft bij beëindiging van het atelier toegezegd ook de andere documentatie betreffende zijn profane werk aan het museum over te dragen. Eloy Werz overlijdt plotseling op februari 2011. Door zijn erfgenamen is de gemaakte afspraak bevestigd en inmiddels beschikt het museum over de documentatie van het complete werk van Eloy Werz.
De ateliercollectie is, vanwege het feit dat zij privébezit was, niet vrij toegankelijk voor onderzoek geweest. Nu de complete collectie is overgegaan in openbare handen komt hiermee voor de academische wereld een belangrijk en uniek onderzoeksterrein binnen handbereik.
De collectie past bijzonder goed in het Gemeentemuseum Weert. dat al verschillende onderdelen uit het atelier in het bezit heeft: de complete verguldinstallatie, alle materialen voor het gieten van beeldjes en ornamenten, een werkblok, enkele grotere gipsafgietsels van diverse stukken, atelierfoto’s en trivia zoals de pakpapierhouder en de typemachine uit het kantoor. Verder beheert het museum gereedschappen en tientallen graveerafwrijfsels van de graveur Mennen, werkzaam bij het atelier Esser.
 
Eigen bezit
Het museum beschikt verder over ruim 150 stukken religieus en profaan edelsmeedwerk uit het atelier Esser (1838-1956) en over enkele stukken edelsmeedwerk van Eloy Werz. Deze werkstukken geven een prachtig beeld van de gevarieerde rijkdom en hoge kwaliteit van de werkstukken. Door de aankoop is het museum in staat om van vele objecten uit de collectie een goed overzicht te geven van de diverse voorstadia.
 



Tentoonstelling ‘WERK IN UITVOERING’
- de ateliercollectie Kunstwerkplaatsen Esser- Weert-
Van zondag 28 oktober 2012 tot en met zondag 17 maart 2013, wordt een selectie uit de ateliercollectie voor het eerst aan het publiek getoond. In locatie Tiendschuur aan de Recollectentstraat in Weert zijn, verdeeld over drie zalen, de meest uiteenlopende voorwerpen te zien.
Het uiteindelijke zal de gehele verzameling voor iedereen digitaal beschikbaar zijn.

Persbericht dinsdag 16 oktober 2012
Persbericht, dinsdag 16 oktober 2012 Expositie ateliercollectie Kunstwerkplaatsen Esser-Weert

Lezing
Op vrijdag 2 november 2012 houdt historicus en archeoloog Dr. Bruno Werz, F.S.A. een lezing met als titel ‘Kunstwerkplaatsen Esser, 1838-2011. De mensen achter het bedrijf’. Locatie: Jacob van Horne, Markt 7 in Weert. Aanvang is 20.00 uur en de entree is gratis.

Op de pagina WERK IN UITVOERING - de ateliercollectie Kunstwerkplaatsen Esser- Weert- vindt u alle informatie over de tentoonstelling en de lezing.

Lezing 3 maart 2013 
Paterskerk Biest


Paterskerk Biest Weert

Een drieluik Religieuze kunst in Weert met lezing in de Paterskerk, rondleidingen bij de expositie 'WERK IN UITVOERIG ‘ over het atelier Esser en gratis toegang tot het museum Jacob van Horne georganiseerd door Kring de Aldenborgh in samenwerking met het Erfgoedcluster Weert.