Groente en fruit op de singel, anno 1949

Tekening/aquarel van Piet Broos van de markt op de Emmasingel op 24 september 1949
GAW Beeldbank, z. nr.

Zoveel foto’s als er van Weert in het archief bewaard zijn, zo karig is het gesteld met meer kunstzinnige manieren waarop Weert is vastgelegd. Natuurlijk, Jan Tullemans maakte honderden schetsjes van zijn stad maar buiten zijn penne- dan wel viltstiftstreken zijn er maar zeer weinig momenten dat een kunstenaar op het idee kwam delen van Weert op papier of doek vast te leggen. Dat is jammer want zeker voor de periode van vóór de uitvinding van de fotografie zou een dergelijke onderneming zeer informatief geweest zijn over hoe Weert er in die tijd uitzag. Ik sta even stil bij een kunstzinnige uitzondering.

Piet Broos

U ziet een tekening die vloeide uit pen en penseel van Piet Broos, de schrijver/ illustrator die, geboren in 1910 in het Brabantse Zevenbergen, in 1919 met zijn ouders in Weert verzeild raakte. Na enkele periodes elders in Nederland gewoond te hebben, zowel zelfgekozen als - door de oorlog – gedwongen-, kwam hij na de bevrijding weer in Weert wonen. Dat bleef zo tot aan zijn dood in 1964.
Broos liet een ontzagwekkend oeuvre achter: grote en kleine verhalen, strips, versjes, cartoons, raadsels, puzzels, kleurplaten en een nog veel grotere hoeveelheid tekeningen. Hij schreef en tekende in de eerste plaats voor een publiek in heel Nederland (én daarbuiten). Maar ook van allerlei instanties in Weert kreeg hij opdrachten voor het maken van illustraties en voor meer officiële documenten als oorkondes en kronieken. Erg veel tijd voor het maken van tekeningen van zijn omgeving was er niet. Van zijn hand is slechts één voorbeeld bekend waarbij hij die omgeving afbeeldde: een artistieke impressie van de situatie rond het hoekhuis Wilhelminasingel Oelemarkt (sigarenhandel Korten-Tillemans), schuin tegenover zijn woning aan de Emmasingel.

Kermiszaterdag

Buiten de panden die getekend zijn, is ook het moment van tekenen interessant: 24 september 1949, aangegeven onder aan de tekening. Dat is namelijk de zaterdag vóór Weert kermis en het bonte kleurenpalet aan marktwaar moet Piet Broos overgehaald hebben de situatie vast te leggen. Zoals met kermis gebruikelijk verhuisde de markt voor die ene keer naar de singel; met het volksfeest net achter de rug een moment om even bij stil te staan juist omdat aan die traditie sinds vorig jaar een eind kwam. Op de zaterdag van de kermis is er helemaal geen markt meer. De verkeersproblematiek zal daar mogelijk debet aan zijn, al bedenk ik me dat het ook goed mogelijk is dat de gedwongen verhuizing niet bepaald een gunstig effect had op de omzet van de marktkooplieden.

Oelemarkt

Zicht op de Oelemarkt en Emmasingel rond 1971 met links het pand van sigarenhandel Korten-Tillemans
GAW Beeldbank DB.35.140.

Ter vergelijking van deze meer artistieke kijk op Weert laat ik ook een diaopname zien van enkele decennia later. Hij is afkomstig uit de collectie van Rijschool Geenen, sinds enkele jaren opgeborgen in de beeldbank van het Gemeentearchief. De opname maakt deel uit van een arsenaal aan op dia vastgelegde verkeerssituaties om zo toekomstige bestuurders te oefenen in de regels van het verkeer. Alhoewel de oudste dateren uit de jaren zestig is deze opname rond 1971 te dateren, verkeer van en naar het centrum is nog altijd mogelijk. Pas in 1977 zou ook de Oelemarkt promenade worden.
Gesloopt is ook het pand van fruithuis Wolter dat decennia lang vanuit deze gezichtshoek de panden van de Oelemarkt rechts aan het oog onttrok. Vanwege de aanleg van de Kasteelsingel moest het pand wijken en verhuisde de nering in 1968 naar de kop van de Emmasingel schuin ertegenover (net niet meer te zien op de dia). Zo krijgen we een mooi zicht op de panden van de Oelemarkt, nu allemaal cafépanden maar in die tijd (of eerder) nog de locaties van een kruidenier (Bongers), een garage (Simar), een kapper (Theunissen?), een bakker (Smits) en een café annex agentschap (Derix), zoals op de schuurpoort te lezen valt.

De tekening/aquarel en meer van Piet Broos is tot en met 15 januari 2015 te zien geweest in Gemeentemuseum De Tiendschuur als onderdeel van de expositie ‘Weert Jubileert’.


Theo Schers
Erfgoedcluster Weert

Bron

Land van Weert rubriek Toen en Noow 8 oktober 2014

Terug in de tijd

Ga naar het overzicht Toen en Noow 2014

Ga naar het overzicht Toen en Noow vanaf 2008